Cuba

31 maart t/m 18 april 2005

CUBA is het grootste eiland van het Caribische gebied.
Sigaren, Fidel Castro en Che Guevara, oude Amerikaanse sleeën, rum, prachtige stranden, swingende muziek en koloniale steden. Daar denk je aan bij Cuba. Het is beroemd en berucht, het is maar net hoe je het bekijkt. Het is een van de laatste plekken op aarde waar het oude communisme nog vaste voet aan de grond heeft. De jarenlange isolatie is de laatste jaren geleidelijk minder geworden.

Donderdag 31 maartNaar Havana

We gaan naar Cuba met SNP met een groep van zeventien man. In de trein naar Schiphol komen we Janny en Eelco tegen die naar Sicilië gaan. Wat toevallig! We kletsen wat en op Schiphol gaan we ieder ons weegs.
Het inchecken gaat erg snel, al is het wel vervelend dat je tegenwoordig al drie uur van tevoren aanwezig moet zijn. We zijn wat te laat en missen de kennismaking met de groep. We beginnen te wachten, lezen uitgebreid de krant en drinken koffie.
We vertrekken drie kwartier te laat, maar komen toch op tijd aan. We vliegen tien uur en er is zes uur tijdsverschil. Onderweg zien we de Bahamas heel mooi liggen.
Het duurt meer dan twee uur voordat iedereen zijn bagage heeft en er geld is gewisseld. We wisselen euro's tegen peso's convertibles (CUC), die de waarde hebben van de Amerikaanse dollar, die de Cubaanse regering in de ban heeft gedaan.
Het is er lekker warm, zo'n 25º.We worden opgewacht door reisleider Marcel. Met een grote bus (30 personen) rijden we in een half uur naar Havana. Er zijn twee chauffeurs en een plaatselijke gids. Of die gids de hele tijd met ons mee zal gaan, zoals de regering dat wil, is nog niet zeker. Er wordt morgen over vergaderd en besloten.
We zitten in het 4* hotel Santander in Habana Vieja. Met bijna de hele groep gaan we eten. Het is voor ons al wel laat (thuis is het 2:00 uur), maar we willen zo snel mogelijk in het plaatselijke ritme komen. We lopen naar Plaza Vieja, waar we in een staatsrestaurant gaan eten. Ze bieden ons een menu aan voor 15 CUC. We kunnen kiezen uit kip of vis met rijst, brood met boter, een mojito cocktail, een biertje en koffie. Er speelt een strijkje dat geen fooi wil aannemen.

Vrijdag 1 aprilHavana

Om 9:00 uur gaan we met Marcel een wandeling maken. We gaan eerst met een pontje naar de overkant waar op een heuvel een Christusbeeld staat. We moeten ons zakmes thuislaten in verband met vluchtpogingen naar de Verenigde Staten… Van hieruit hebben we een mooi uitzicht over de stad. Boven ons vliegen kalkoengieren. We wandelen door de oude stad en zien veel oude auto's, kamelen- en gewone bussen, waarin heel veel mensen zitten c.q. staan. Het is zonnig weer. Op veel plaatsen klinkt muziek en spelen er bandjes. We gaan oude huizen binnen waar men aan het restaureren is. Daar zijn ze volop mee bezig (als er geld is). De oude stad doet erg Spaans aan met z'n huizen met balkonnetjes. Op het Plaza de Armes staan veel boekenstalletjes op het plein. Veel boeken over Che, politiek en geschiedenis. We zien o.a. het torentje van Bacardi, waar die familie woonde, voordat men Cuba verliet. Het 61 meter hoge Capitolia Nacional (1920-1929) is een exacte kopie van het Capitool in Washington.
We eten in een paladare, een privé eethuis, met omelet, salade en fruit. Samen 11,50 CUC.
Daarna dwalen we rond door het oude deel van de stad. We houden een korte siësta en gaan op het Plaza Vieja een biertje drinken. We zitten bij een bierbrouwerij dat tapbier verkoopt in grote glazen. Ook kun je een eigen tap op je tafel krijgen waar een glas of acht uit kan. Een gevaarte waar een glazen pijp een meter de lucht insteekt waarin in het midden ijs zit, zodat het bier koel blijft.
We eten hier 's avonds met de groep. Er is veel uitverkocht en ze hebben nog een beetje kip en verder alleen maar vis. Het meeste komt in sateetjes die op een rekje hangen. Het ziet er wel grappig uit.

Zaterdag 2 aprilNaar Soroa

In de ontbijtzaal staat 's morgensvroeg al een violist, die enigszins vals speelt. Dat bevalt ons niet echt. Zo kunnen we niet op ons gemak wakker worden.
De plaatselijke gids gaat niet mee met ons. Op hoog niveau heeft men niet kunnen besluiten. SNP heeft een bijzondere reis en ze weten eigenlijk niet wat ze hiermee aan moeten. De meeste reizen gaan van stad naar stad, terwijl wij ook buiten zullen slapen. Ook mogen we eigenlijk niet meer in casas particulares slapen. Die zijn indertijd ingesteld omdat er een gebrek aan hotels was. Maar nu dat niet meer zo is, wil men van de particuliere huizen af. Er staat op onze papieren dat we ergens anders slapen.
Om 9:00 uur vertrekken we naar Soroa. We rijden dwars door Havana en zien weer heel veel oude auto's in allerlei verschillende staten van onderhoud. We moeten een stukje omrijden vanwege een marathon.
Eenmaal buiten Havana rijden we op de snelweg: een vierbaans betonnen weg zonder al te veel kuilen. Het verkeer wordt snel minder. Het is bewolkt. Langs de kant zien we koffie en suikerriet op de velden staan.Alle Cubanen hebben cadeautjes van de overheid gekregen: een snelkookpan en een elektrisch kookplaatje. Alleen jammer dat niet iedereen stroom heeft…
Men werkt hier met een bonnensysteem: mensen kunnen bonnen kopen voor rijst, bonen, kleding, schoenen. Men heeft recht op een halve kilo rijst en een halve kilo bonen per persoon per maand. Heeft men meer nodig, dan moet men dit op de markt kopen. Daar is het duurder en niet altijd voorhanden. Op het platteland is genoeg te eten, maar daar zijn luxe artikelen een probleem. Veel goederen zijn alleen te koop in dollarwinkels en de gewone mensen hebben geen dollars.
We zien nog maar af en toe een auto. Onderweg willen we een niet-toeristische sigarenfabriek bezoeken, maar het is zaterdag en dus is hij gesloten.
Soroa ligt zo'n 100 kilometer van Havana in zuidwestelijke richting en ligt in de bergen. Het staat bekend om zijn hevige regens. En dat merken we dan ook. We zijn er net of het begint te druppen. Later tijdens het eten regent het en als we willen gaan wandelen, plenst het.
We gaan eten in een restaurant wat erg lang over de bereiding doet. Men is hier erg blij met de regen. Tot nu toe is het het droogste seizoen ooit. We stellen het wandelen wat uit. Het heet dan wel een avontuurlijke vakantie, maar het moet wel leuk blijven. Het is druk in het restaurant, want iedereen is aan het schuilen. Er speelt een bandje. Het wordt snel lichter en we besluiten te gaan wandelen. Onderweg zal de regen mee vallen, af en toe een bui, meest droog. Het pad is wel erg glibberig op sommige plaatsen. Alberto is de gids van het hotel en lijkt wat op Che Guevara. Hij weet veel van de planten en legt veel uit. Ook vertelt hij over de politiek in Cuba. We lopen een stuk omhoog naar de Mirador, maar het uitzicht is niet geweldig. Het is te mistig. Weer terug lopen we nog een tien minuten naar de waterval, waar je kunt zwemmen. Terug bij het hotel drinken we een biertje op het terras (1 CUC) en gaan daarna douchen en lekker buiten zitten op onze overdekte veranda. De huisjes liggen in een park om een groot zwembad heen.
De paus is dood. We zagen het op de televisie en er wordt drie dagen minder muziek gemaakt.
We eten in het enige restaurant dat er is. Omdat er zoveel mensen zijn (het is weekend), is er een buffet. Er is een saladebar en een warme kant. Samen met Marjan en Henriëtte zitten we aan een tafel en we nemen allerlei dingen die we niet kennen, proeven van elkaar en proberen te raden wat we eten, wat meestal niet lukt. Het smaakt prima. Ook hier speelt weer een bandje.

Zondag 3 aprilWandeling Soroa

We maken met Alberto een dagwandeling. Dat gaat op z'n Cubaans: stukje lopen, poosje stil staan, stukje lopen, poosje stilstaan. Totaal zijn we acht uur onderweg waarvan we drie uur echt hebben gelopen en dertien kilometer hebben afgelegd. Onderweg laat Alberto veel planten zien en laat ons besjes, vruchten en bloemen proeven. Heel verrassend. We zien koffie- en bananenplantages. Er liggen oude ronde cirkels waar vroeger koffie gedroogd werd. De plantages worden door iedereen gezamenlijk onderhouden, een soort coöperatie. Het is vandaag zonnig en een graad of 25. Lekker wandelweer, niet te warm. Het terrein gaat licht op en neer. Wel moeten we een keer of 10/15 de rivier oversteken. Maar het is laag water en er liggen stenen. Bovendien is het ondiep. We maken een koffiestop bij een dorpje. Groot woord, dorpje. Meer een afgelegen huis. De koffie wordt eerst boven het houtvuur gekookt en dan in een soort zeef gefilterd. Hele kleine kopjes koffie met een enorme stoot cafeïne.
We lunchen bij een boer. Af en toe komt die per paard naar Soroa om te vragen of er nog groepen zijn, die komen eten. Het eten is er voortreffelijk: rijst, wortelprutje, ei, gebakken banaan en een sausje. Iedereen is onder de indruk en wil de kok meenemen voor de rest van de reis. Ze hebben hele zure sinaasappels (een speciaal ras), dat geperst en met suiker en water prima te drinken is en naar mandarijntjes smaakt. De boer gaat gember steken en komt met een enorme zak terug. Ook groeien er kalebassen. De sinaasappels worden met een netje aan een lange stok uit de boom gehaald. Alberto is erg enthousiast over de natuur en vertelt ook veel over Cuba zelf. Hij is erg fanatiek in het uitdragen van zijn ideeën. Hij hoort bij het hotel en wordt 's morgens en 's avonds het personeel met een bus gebracht en opgehaald. Om 17:00 uur vertrekt de bus en we zijn net op tijd terug. In plaats van de naar de bus te hollen, wil hij eerst van iedereen afscheid nemen. Iedereen zit onder de jeukende bulten. Er is geen malaria hier.
's Avonds eten we in hetzelfde restaurant, waar weer een buffet is en een bandje.

Maandag 4 aprilNaar Viñales

's Nachts is het vrij fris, wat erg ongewoon is voor de tijd van het jaar. We worden wakker van de zingende vogels en fluitende boomkikkers.
Na het ontbijt vertrekken we naar Viñales, 115 kilometer verderop en dé tabaksstreek van Cuba. Hier komt de beste tabak ter wereld vandaan. Eerst bezoeken we de sigarenfabriek in Candallares, die nu wel open is. De mensen die er sigaren draaien, meest vrouwen, moeten per dag een minimum halen. Als ze meer maken, krijgen ze een bonus. Alle sigaren worden streng gecontroleerd op gewicht, dikte, lengte en de luchtdoorlating via een speciaal apparaat. Later wordt alles op kleur geselecteerd (er zijn zo'n 65 kleuren te onderscheiden) en van een bandje voorzien. Allemaal handwerk. De afgekeurde sigaren gaan in eerste instantie terug naar de roller. Bij de laatste test mogen de afgekeurde door de mensen mee naar huis genomen worden. Maximaal twee per dag per persoon. Die mogen ze eventueel verkopen. In de fabriek worden verschillende merken gemaakt, afhankelijk van de vraag. We kopen een paar Romeo en Juliettes.
We rijden naar een uitzichtpunt waar we een koraalrotsenlandschap zien. Het is te vergelijken met de karstgebergten in Halong Baai in Vietnam en Yangshuo in China. Doordat de rotsen voor een groot deel uit kalksteen bestaan, is er veel erosie geweest. Ze noemen ze hier mojotes.
In Viñales worden we per twee in een casa particular ondergebracht, een particulier huis dat kamers verhuurt. Die huizen zijn officieel aangemeld en goedgekeurd. Het mag eigenlijk niet meer. In de officiële papieren staat, dat wij 'ergens op het platteland verdwijnen' voor een paar dagen. En dat vindt men wel goed…
In onze kamer staan twee grote tweepersoonsbedden en we hebben een eigen badkamer. Men spreekt alleen Spaans. We redden ons met ons woordenboekje. We wandelen wat door het dorpje, dat niet erg groot is. Veel huizen hebben een veranda en daar staat altijd een aantal schommelstoelen op. Er zijn een paar winkels waar we water kopen. Ook hier weer oude auto's. Sommige zien er niet goed uit, maar ze rijden allemaal. We krijgen een uitstekende lunch met rijst met bruine bonen, een grote lap gerookt varkensvlees, aardappels, salade, brood, fruit en koffie. Erg sterke koffie, maar wel lekker.
We gaan op onze veranda in de schommelstoelen zitten. We zitten aan de straatkant aan de hoofdstraat. We willen wat lezen, maar daar komt niets van. Er is zoveel te zien. Knetterende brommers, rokende auto's, paard en wagens, veel mensen, veel toeristen, mensen met taart. Geen muziek.
De Cubanen zijn of slank of hebben een dikke kont, waar ze volop mee draaien. De huidskleur is in allerlei tinten bruin. Sommige hebben hele blauwe ogen. Veel vrouwen, vooral de dikke, dragen hele strakke, hele korte rokjes of broekjes. Er zijn veel dikke kinderen. Ze dragen schooluniformen.
We zitten tegenover een kleine drankwinkel, waar het de hele middag druk is. Het is vrij warm vandaag.
'Onze' mevrouw zien we regelmatig met boodschappen: een paar flesjes bier, een bord met kip.
Alle bulten jeuken nog steeds. Naast ons gaat een Cubaans winkeltje open met de allereerste levensbehoefte. Te betalen in echte peso's, dat daardoor veel goedkoper is dan de goederen in 'dollarwinkels'. De plaatselijke bevolking heeft alleen peso's. In de andere winkels kunnen ze niets kopen. In de Cubaanse winkels is echter niet veel te koop.
Aan de kleur van de nummerborden van de auto's kun je zien of het particulier bezit is, of een taxi, of het leger, of buitenlandse bedrijven, of huurauto's. Er zijn veel fietsers, veel paraplu's die als parasols worden gebruikt. Kippen lopen op straat. De mensen zijn erg aardig, erg open, erg direct. Sommige komen ons openlijk bekijken. Ze zeggen allemaal vriendelijk gedag. Af en toe zien we een paar paarden, een trekker en een oude gammele bus. Er kunnen veel mensen in een auto. De straten zijn schoon, de stoepen geveegd. Zowel moeder als dochter gaan de hele tijd boodschappen doen. Na twee uur hebben we nog geen letter gelezen en we halen aan de overkant een paar Bucanero's (0,80 CUC) en kijken verder en genieten. Af en toe komen er wat groepsleden langs en sommige belanden aan de overkant op het terras van de kroeg. Het is ondertussen bewolkt geworden, maar het is nog steeds warm. Verschillende mensen komen van de bakker: ze hebben allemaal een fel gekleurd nettasje met broodjes. Nog maar een biertje gehaald. We raken niet uitgekeken. Totaal zitten we er vijf uur en we hebben ons geen moment verveeld.
Het eten 's avonds is weer prima en staat al klaar op de afgesproken tijd. We pakken zovast onze spullen voor de tweedaagse wandeltrek. De rest kunnen we achterlaten in het huis.